مصطفى النوراني الاردبيلي

66

دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )

تركيبات شيميايى : در دانه‌هاى راش در حدود 7 - 15 درصد روغن ثابت قابل استخراج وجود دارد و در تفاله باقيمانده آن ماده‌اى به نام فاژين يافت مىشود . ماده فاژين سمى است و خوردن آن براى حيوانات خصوصا اسب ايجاد مسموميت مىكند و در انسان نيز اگر دانه راش بيش از حد مجاز خورده شود مسموميت ايجاد مىنمايد روغن دانه راش داراى طعم مطبوعى است ولى نگهدارى آن مشكل است ، زيرا خيلى زود اكسيده و فاسد مىشود . خواص و كاربرد راش : راش از نظر طبيعت طبق نظر حكماى طب سنتى گرم و خشك است و تمام اعضاى گياه شامل پوست ، تخم ، قطران چوب و زغال چوب آن قابض و از نظر طبى مورد توجه است . از قطران چوب راش ، كرئوزوت گرفته مىشود و مصرف كرئوزوت يا مصرف ماده عامل آن به نام گاياكول در مصارف خارجى اثر ضد عفونى كننده زخم دارد و در مصارف داخلى نيز به مقدار كم مجاز براى ضد عفونى مجارى تنفس ، بخصوص در موارد سل ريوى اثر مفيدى دارد و همچنين براى ضد عفونى و معالجه زخمهاى مجارى ادرار به كار مىرود . در استعمال داخلى ، معمولًا به صورت گربنال گاياكول تجويز مىشود ، زيرا براى خوردن قابل تحمل‌تر از ساير تركيبات آن است كرئوزوت در استعمال خارج به عنوان ضدعفونىكننده به صورتهاى بخور در موارد استنشاق پماد يا روغن در موارد مختلفه مصرف مىشود . در استعمال خارج به صورت محلول 10 درصد در آب الكل‌دار يا گليسرين‌دار براى تهيه بخور يا پماد به كار مىرود . پوست راش قابض است و اثر تب‌بر و اشتهاآور دارد . زغال چوب راش به عنوان بادشكن ، ضد نفخ ، و براى مقابله با سوء هاضمه‌هاى ناشى از نفخ و براى جلوگيرى از اسهال و در موارد التهاب و ورم معده و روده و در مواقعى كه مدفوع بوى تعفن مىگيرد و همچنين به‌عنوان ترياق و ضد سم در مسموميت بخصوص